[boek] Lady of the Shades

Omdat 'Reizen zonder John' nogal dik is om mee te nemen naar Londen, besloot ik dat een luchtig tussendoortje me uit de nood kon helpen. Afgelopen winter kwam het nieuwe boek van Darren Shan uit en prompt kwam het op mijn verlanglijstje terecht. Het ligt al enkele maanden in mijn kast te wachten tot ik de moed vond om eraan te beginnen, want zijn eerdere boeken zijn niet voor doetjes. 

'Lady of the Shades' is, zoals ik het zelf noem, een twisted ghost story. Het begin als een relatief gewoon verhaal, waarin weliswaar permanent geesten aanwezig zijn. Ed, een schrijver, is in de researchfase van zijn nieuwe boek over spontane ontbrandingen in Londen terechtgekomen en ontmoet er Andeanna, een droomvrouw. Er ontspint zich dan ook een romance en je denkt: oké, leuk verhaaltje, tot een bladzijde of zeventig voor het einde de eerste plottwist je van de wijs brengt. Die wordt, helaas voor je sanity, gevolgd door nog een twist of vier, en op het einde ken je wel de waarheid, maar ben je toch in de war. Wait, what?

Aanrader, ook voor mensen die geen fan zijn van geesten! 

Voor de geïnteresseerden: Shans zo goed als eerste boek 'Cirque du Freak' is verfilmd! Die eerste reeks is, voor zover ik ze mij kan herinneren, best wel oké. Erger is zijn Demonata-reeks, dat ik halverwege het tweede boek opgaf wegens te eng. So yeah.

[boek vs. film] Savages

Een tijdje geleden had ik het al over Don Winslow, nog steeds een goede schrijver. Voor Dilemma schreef ik dan ook een vergelijkende recensie over het boek versus de film en u, als arme niet-taal- en letterkundestudent, kan dat hier natuurlijk ook lezen. Hoera!

Savages (geschreven in 2010 door Don Winslow; in 2012 verfilmd door Oliver Stone) vertelt het verhaal van Ben, Chon en O(phelia), drie vrienden die meer dan hun liefde voor goeie wiet delen. Elkaar, bijvoorbeeld, in een niet zo gezonde driehoeksverhouding die later onderuit gehaald wordt door La Madrilena – maar daarover later meer. Ben en Chon kweken namelijk de beste weed van heel Californië en omstreken, begonnen met zaden uit Afghanistan en verder gezet door een speciale manier van kweken (iets met hydro, uitgebreid beschreven in de prequel The Kings of Cool uit 2012). Goed voor hen, want zij verdienen sloten geld en kunnen zich zo een mooi huis met prachtig uitzicht veroorloven; minder goed voor Mexicaanse drugskartels aangezien Ben & Chon ook exporteren.

Een joint venture tussen Californische wietkwekers en Mexicaanse drugsdealers.

Zo komt het dat Chon op een zonnige namiddag (zijn er andere in Southern California?) een mail krijgt met een wel heel duidelijke boodschap: doe wat wij willen dat je doet, of er gaan hoofden rollen. Het Baja Cartel wil namelijk met hen in zee gaan (“Like a joint venture. No pun intended.”), voor slechts 20% van hun opbrengst. Elena la Reina, die sinds de dood van haar man en twee zoons uit noodzaak aan het hoofd staat, krijgt echter te horen dat ze dat niet gaan doen – met alle respect – en besluit haar zin door te drijven op een andere manier. Daardoor bevindt O zich, na een zonnige dag shoppen, ergens in een achterkamer, in het niet zo aangename gezelschap van Lado, Elena’s rechterhand. Ben & Chon doen er natuurlijk alles aan om O terug te krijgen, maar om te weten wat precies, zult u het boek moeten lezen dan wel de film moeten bekijken.

Zoals te verwachten viel, is het boek natuurlijk beter, en wel door de schrijfstijl van Don Winslow. Hij is een Californische misdaadschrijver die al een twintigtal boeken kan oefenen op die schrijfstijl en niet teleurstelt. In vergelijk met The Kings of Cool lijkt Savages vrij ‘normaal’ geschreven, hoewel hier en daar dezelfde trucs aan bod komen – laten we ze voor het gemak postmodernistisch noemen. In Savages dus minder, waardoor dat vlotter leest en je minder afgeleid bent door de manier waarop Winslow sommige dingen verwoordt. De woordspelletjes alleen al zijn genoeg de moeite waard om het boek te lezen.

De meest artistieke golf die we ooit op een strand zagen rollen.

Daarmee willen we niet zeggen dat de film slecht is. Integendeel, er zijn veel verfilmingen van geniale boeken die nergens naar lijken – wij houden ons hart alvast vast voor de verfilming van The Fault in Our Stars. OliverStone weet de postmodernistische sfeer van het boek perfect te vatten, door bepaalde filmtechnische toestanden (zoals hier en daar een stuk zwart-wit, meer bepaald bij scènes die te maken hebben met het nogal verwarrende einde) en de muziekkeuze. Ook kwam in de tweede scène de meest artistieke golf die we ooit op een strand zagen rollen ten tonele.

Het boek is hier en daar redelijk gewelddadig, wat in de film onverbloemd wordt getoond. Het voordeel van het boek gelezen te hebben, is dat je min of meer weet wanneer er iets gruwelijks zit aan te komen en je op tijd kan wegkijken. Het voordeel van de film is dan weer dat je de naakte bovenlijven waarvan sprake in het boek effectief ziet. Helaas voor mannelijk publiek geen naaktscènes voor Blake Lively (O), gelukkig voor iedereen ook geen naaktscènes voor John Travolta (Dennis Cain, een corrupte DEA-agent die Ben & Chon met raad en vooral daad bijstaat, zoals later blijkt). Het boek (en vermoedelijk Winslows volledige oeuvre) is zeker een aanrader, en de film eigenlijk ook wel. 

Don Winslow

Face it - whether we know it or not, we're all always surfing.

Nee, deze post gaat niet over een vroeg-20ste-eeuwse butler, genre Molesley uit Downton Abbey, maar wel over Don Winslow, schrijver van het twee jaar geleden verfilmde Savages. De film staat sindsdien ook op mijn te kijken-lijstje en toen ik afgelopen zomer The Kings of Cool tegenkwam in een Franse boekenwinkel, de prequel van Savages, dacht ik: meenemen! Twee weken geleden begon ik er dan eindelijk aan, in mijn inhaalmanoeuvre om mijn ongelezen boeken te lezen en zo zonder al te groot schuldgevoel nieuwe boeken te kunnen kopen. En wat ik las viel zozeer in de smaak, dat ik ondertussen al aan m'n derde boek van Winslow zit. 

Savages en The Kings of Cool gaan (voornamelijk) over Chon, Ben en O, drie vrienden uit Newport Beach, California. (Oh ja: al zijn boeken spelen zich af in Californië!) Ben en Chon maken hydrocannabis, iets wat blijkbaar zeer gegeerd wordt omdat ze het kunnen afstemmen op de persoonlijke smaak van de klant. O(phelia) is de blonde schone die de twee jongens om haar vingers gewonden heeft. In The  Kings of Cool komt daar nog het verhaal van The Association bij, een drugsbende uit de jaren 70. Op het einde van het boek komen de twee verhalen samen in een -- achteraf gezien te verwachten -- ontknoping. Ben & Chon moeten het ondertussen opnemen tegen het Baja Cartel, een Mexicaanse drugsbende die voet aan wal wil in Californië. In Savages gaat het er iets bloediger aan toe, wanneer O ontvoerd wordt door nog maar een Mexicaans drugskartel en Ben & Chon haar moeten redden. Spannend. 

Vooral The Kings of Cool (maar Savages ook wel) is redelijk postmodern geschreven, waardoor je wel even in de schrijfstijl van Winslow moet komen. Daarmee bedoel ik niet dat het onleesbaar is als Hugo Claus' De verwondering, maar dat het niet een verhaal is waarbij de hoofdstukken logisch de rest van het verhaal vertellen. Dat doen ze natuurlijk wel, maar vaak met tussenstukjes als scenario's die vertellen wat er gebeurd is, perspectiefwisselingen en in de tekst ook een soort van beschouwingen van de auteur ertussen. In The Gentlemen's Hour, waar ik nu in bezig ben, lijkt dat vooralsnog minder aan de orde.

De boeken lazen in elk geval als een film, dus ik ben benieuwd naar de verfilming!

Dit is alles

En omdat ik het niet meer hield, boog ik me voorover en kuste zijn mond. En hij bood geen weerstand en kuste me  terug en we kusten elkaar eeuwenlang, in het begin verderlicht in slow motion, waarbij onze lippen elkaar amper raakten en daarna met zijn tong zacht langs mijn lippen als een potlood dat mijn mond tekende en daarna mijn tong die zijn lippen tekende en hij die met zijn tong onderzoekend mijn bovenlip optilde voor zijn lippen zich om mijn bovenlip plooiden en hij me zo kuste, waarna mijn tong langs zijn onderlip streelde en we toen dit niet meer genoeg was elkaar kusten met open mond en onze lippen op die van de ander, en onze tongen een kronkelend tikkertje speelden en we gelijktijdig in- en uitademden, net zolang tot ik dacht dat ik zou ontploffen, met een sterrenregen die vanuit mijn kruis langs mijn dijen naar mijn voeten tintelde en omhoog kroop door mijn lijf als een golf die uiteen spatte en waarbij ik dacht dat ik helemaal en voorgoed in Will zou oplossen en er op de hele wereld niets anders meer zou bestaan dan hij in mij en ik in hem. 

Uit Dit is alles van Aidan Chambers (p. 71). Prachtboek. Mijn lievelingsboek. En een aanrader, ook al is hij net geen 800 pagina's dik.  

I am Charlotte Simmons

Nee, dit is geen bekentenis om mijn echte naam bekend te maken, maar wel degelijk een boek dat ik recent in Frankrijk gelezen heb. Ik heb I am Charlotte Simmons gekocht toen ik in Amsterdam was en was dus al vier maanden aan het uitkijken naar het moment dat ik er eindelijk van mezelf in mocht beginnen. Viel dat even tegen. Niet dat het een slecht boek is, want dat is het niet, maar van een boek over het eerste jaar aan een Amerikaanse universiteit had ik net iets meer verwacht.

De ballade van de beul

Joepie, nóg een Nederlandstalig literair werk dat 'k best te pruimen vond. Het feit dat het wordt aangekondigd als een western, heeft daar natuurlijk veel aan geholpen. Want ja, I like everything America. Net zoals m'n zus everything America hates maar dan wel weer grote fan van Cuba is - maar dat zijn zaken voor een andere post. Schrijver van dienst is Louis Ferron, volgens Wikipedia met niet zo aantrekkelijke pornosnor.

Hoewel het verhaal een beetje ingewikkeld in mekaar zit - het zijn eigenlijk twee werkelijkheden die in mekaar overlopen - had ik het wel eens door, voor de verandering. Zonder al te veel te vertellen: de titel van het boek verwijst naar de titel van de film die gedraaid wordt, waarvan het hoofdpersonage een soort van verslaafde acteur is. (Helaas een beetje zoals de te vroeg overleden Cory Monteith, maar voorlopig zonder tragische afloop.)

Het boek speelt zich af in Amerika, wat al een groot pluspunt is, maar daarnaast vond ik het wel iets hebben. Niet alleen omdat het een western is, ook omdat het de donkere kantjes van Hollywood weergeeft en - voor de filmliefhebbers - omdat de schrijfstijl me deed denken aan films van Quentin Tarantino. 

The book of lost things

Dit boek had ik mee naar Marrakech, waar iemand het eerst begon te lezen omdat zij geen boeken mee had. (Again: wie neemt er nu geen boeken mee op reis, zeker op een reis met filologen?!) Een paar maanden later had ik het dan terug, met enkel positieve commentaren. Dus ja, dan heb ik het ook maar gelezen. Ik kan alvast zeggen dat het een soort van combinatie tussen Once upon a time en Game of Thrones is, dus ik denk dat het bij veel mensen wel in de smaak zal vallen. Zo ook bij mij, al vond ik het met momenten wel eng en niet zo aangenaam om te lezen. Maar ja, je moet er nu eenmaal door. Verder valt het best aan te raden, omdat het zo geschreven is dat je je bij David in het woud waant. 

Toevallig of niet speelt dit zich af tijdens WOII (nadat The lost art of keeping secrets erna speelde). David zijn moeder sterft, maar gelukkig vindt zijn vader Rose en krijgen ze samen nog een zoontje. Helaas vindt David zijn stiefmoeder en halfbroer maar niets en wil hij hen dan ook kwijt. Wanneer hij op een dag buiten de stem van zijn moeder hoort, besluit hij die te volgen en komt hij zo terecht in een woud vol vreemde en gevaarlijke wezens. Gelukkig voor hem zijn er ook mensen die hem willen helpen. 

Little evils, big evils, all were butter to the Crooked Man's bread.

Het boek leest heel vlot en je wil wel weten wat er verder gebeurt. Het is dus zeker een aanrader, nu het (bijna) toch vakantie is en het zo warm is dat je niets kan doen behalve buiten liggen lezen. Of is dat wishful thinking? Leuk om te weten is dat er achteraan een volledig addendum zit, waarin alle wezens die David tegenkomt en alle verhalen die hij hoort nog meer worden uitgelegd en geduid. Voor mocht je even in de war zijn met alle mythes en sprookjes.

The lost art of keeping secrets

The lost art of keeping secrets stelt op zich niet zoveel voor - erg veel gebeurt er niet - maar hier en daar staat er een mooie oneliner. Gelukkig voor jullie vind ik die mooi genoeg om over te typen, zodat jullie ervan kunnen genieten zonder de rest van het boek te moeten lezen.

Misschien nog even kaderen dat het boek zich afspeelt in het Londen uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, na de Tweede Wereldoorlog dus. En volgens recensies weet het die tijd heel goed weer te geven - iets wat ik uiteraard niet kan beoordelen.

Everything good, everything exciting and everything worth talking about came from across the Atlantic.

[Over Johnnie Ray]

I left the cinema in a daze, stirred with yearning and desire for the first time, jittery and disorientated by the sudden, stomach-flipping onset of adoration for a real man.

When it came down to it, his emotion, his heartache, was something that I understood, where jazz was something I just pretended to understand.

My mother was always talking about 'wearing shoes in', but what she really meant was breaking through the pain barrier so that you no longer notice how much they are pinching.

I've always thought him frightfully attractive in that smouldering sort of way short men can be.

[Over Mark Rothko]

'My nine-year-old son could have painted it.'

'Ah, but he didn't, did he? That's the point, isn't it?'

Mark Rothko

She agreed with Oscar Wilde that only dull people are brilliant at breakfast.

[Over Elvis Presley]
'But who's going to remember Elvis Presley in twenty years' time?' I cried. 'No one! But everyone will remember Johnnie!'

Boys, I thought, were more trouble than they were worth. Really, one should stick to books where one sees the hero coming a mile off.

Groene John

Dit is geen stuk over milieurechtelijke toestanden of die van Astrid, maar wel een stuk over John Green, in mijn ogen één van de (zo niet dé) beste jeugdboekenauteur - en niet alleen in mijn ogen. Als ik later Engels geef, staat hij sowieso op de leeslijst. Hell, zelfs als ik later geen Engels geef, staat hij op de leeslijst. 

You don't remember what happened. What you remember, becomes what happened.

Het begon allemaal toen ik van mama 19 keer Katherine (An abundance of Katherines) kreeg en het meteen drie keer las (niet letterlijk meteen na elkaar, natuurlijk). Dat verhaal is eigenlijk zodanig absurd (wie heeft er nu 19 liefjes die allemaal een variant van dezelfde naam hebben?!), dat het juist heerlijk wordt. Twee vrienden gaan op road trip om Colin van zijn liefdesverdriet af te helpen, wanneer een Katherine hem nog maar eens gedumpt heeft. Uiteindelijk belanden ze ergens in the middle of nowhere waar natuurlijk vanalles gebeurt. Er komt zelfs een wiskundig schema aan te pas! 

I'm not saying that everything is survivable. Just that everything except the last thing is.

Toen was ik zodanig verliefd op de schrijfstijl van John Green dat ik Will Grayson, Will Grayson, Op zoek naar Alaska (Looking for Alaska) en Paper Towns las. Ik denk toch dat ik die allemaal gelezen heb, maar nu ga ik ze in elk geval opnieuw lezen (in het Engels). Toen vond ik ze niet zo geweldig als 19 keer Katherine, maar dat komt misschien omdat ik ze in het Nederlands heb gelezen. 

As he read, I fell in love the way you fall asleep: slowly, and then all at once.

Want eergisteren begon ik aan het eerste boek van mijn summer reading list, toevallig de laatste van John Green. The fault in our stars is één van de (zo niet hét) beste boek dat ik ooit las. Of toch op z'n minst een gedeelde eerste plaats met Dit is alles. Wauw. It made me laugh. De manier waarom de personages of de verteller sommige dingen verwoordt of zinnen opbouwt: geniaal. It made me cry. Ik huil nooit bij boeken of films (tenzij een krop in de keel bij PS I love you (de film, want hier vind ik de film beter dan het boek - hoewel Gerard Butler en Jeffrey Dean Morgan daar misschien voor iets tussen zitten) of extreem dramatische scènes in Grey's Anatomy), maar hier: tranen met tuiten. Ik moest zelfs lachen en wenen tegelijk, wat niet zo evident is als het lijkt. Het is prachtig. 

That didn't happen, of course. Things never happened the way I imagined them.

Ik kan hem dus alleen maar aanraden aan iedereen. En anders verplicht ik u wel om hem te lezen. 

Tongkat

Dit semester had ik - hoera hoera - een vak over modern Nederlandstalig proza. Geen leuke boeken die ik kon lezen, dus, maar gelukkig waren de zeven die ik moest lezen niet allemaal even slecht. Tongkat van Peter Verhelst, bijvoorbeeld, stond al lang op mijn lijstje om uit vrije wil eens te lezen. And now I did (uit semivrije wil, want we konden kiezen uit een lijstje van tien) and I liked it.

Als een droom in een droom in een droom in een droom.

De verwondering

Gisteren en eergisteren waren het dan eindelijk de dagen waar menig theaterminnend filoloog al maandenlang naar uitkeek: de voorstellingen van het eigenste Filologicatoneel! Hoewel ik geen theaterminnende filoloog ben - te veel slechte voorstellingen gezien met Artevelde - besloot ik toch maar te gaan. Kwestie van zien en gezien te worden. We zijn er ook geraakt, ondanks de massa's sneeuw, en zelfs zonder te vallen. Dat verdient wel een applausje.

Het toneel was een bewerking van Hugo Claus' De verwondering, een boek dat ik toevallig aan het lezen ben voor moderne letterkunde. Het verhaal gaat over een leerkracht die zijn dagen slijt in een gesticht en daar zijn relaas moet opschrijven, als deel van zijn genezingsproces. Of zoals het omschreven wordt op de Facebookpagina:

In de keldercel van een psychiatrische instelling poogt Victor-Denijs de Rijckel, een voormalige leraar Engels-Duits, amechtig zijn gedachten en herinneringen te ordenen. De wankele toestand van zijn geest maakt het voor hem haast onmogelijk om nog een correct onderscheid te maken tussen begoocheling en werkelijkheid, tussen droom en verlangen, tussen muze en melancholie, tussen zichzelf en een ander.

Ik moet zeggen: ik was aangenaam verrast. Hugo Claus is zo al experimenteel, laat staan dat Yannick Van Puymbroeck het nog eens zou bewerken. Maar al bij al was het best begrijpbaar - zeker met de uitleg van een van de acteurs achteraf. Vooral chapeau voor de huidige de Rijckel, want de lappen tekst die hij moest onthouden wekten bij iedereen ontzag. Hij was ook de enige constante op het podium, waardoor hij bijna drie uur (met een korte pauze) moest acteren - en dat soms creepy geniaal deed. Ook verleidster Alessandra deed dat heel goed, het verleiden. 

Hopelijk kan het boek me even aangenaam verrassen. Ik heb het alvast niet vol afschuw weg moeten gooien (zoals ik met Paranoia van Hermans wel een paar keer bijna heb gedaan), dus da's al een goed teken.

Extremely loud & incredibly close

Op m'n summer reading list stond onder andere "Jonathan Safran Foer", nadat ik er een gigantisch positief artikel over had gelezen en zijn boeken me wel aanspraken. Nu ik effectief een boek van hem heb gelezen, Extremely loud & incredibly close dus, wist ik dat ik juist was. Het is een van de beste boeken die ik ooit al heb gelezen en een boek dat bovendien eens niet over vampieren gaat. Hoewel het wel een leuke turn of events zou geweest zijn.

Heat Wave

Jullie zouden het moeten weten: ik ben een sucker voor knappe, grappige mannen. Toevallig is Castle er zo eentje. Dat hij een van de hoofdpersonages in de gelijknamige serie is, is maar een detail. Imagine my excitement toen ik ontdekte dat de boeken die hij in de serie schrijft, effectief bestaan! Een beetje meta, maar wel leuk. En dus kreeg ik voor kerst de eerste drie in de reeks (die er voorlopig vier telt): Heat Wave, Naked Heat en Heat rises. Hoera!

Ik zou een hele bespreking kunnen geven, maar eigenlijk is dat niet nodig. De boeken lezen als een aflevering van Castle zelf, wat voor de fans van om het even welke misdaadserie altijd mooi meegenomen is. Het enige nadeel is dat je de hoofdpersonages van de serie te veel projecteert op die in de boeken. Castle zelf ontkent echter dat de personages op hen gebaseerd zijn. 

Dus. Als je fan bent van de serie, lezen. Als je een tussendoortje zoekt en houdt van een goed misdaadverhaal, lezen. En als je nog geen fan bent van de serie: lezen en fan worden. 

The host

Al twee jaar stond het boek me aan te staren, elke avond en ochtend opnieuw. Vandaar dat het op mijn summer reading list terechtgekomen is - en we negeren even het feit dat het ondertussen al herfst is. En het bleek een boek te zijn waarvan je je achteraf voor het hoofd slaat dat je het niet eerder las. Goed, dus.

Zomerhuis met zwembad

Eindelijk* las ik nog eens een boek van mijn summer reading list, in de zon, zoals wel past bij deze titel. Het werd er nog eentje van Herman Koch, de rest van mijn lijst hadden ze niet in de bib. Typisch, besluit je dan om meer boeken uit de bib te halen, word je gedwongen ze te kopen omdat ze voortdurend zijn uitgeleend. Zeker samenspel met de Fnac...

Het diner

Nee, deze post gaat niet weer over eten. In het boek Het diner wordt er zelfs verrassend weinig gegeten, ondanks het feit dat de personages op restaurant zitten, maar dat kan natuurlijk ook aan de kleine porties liggen die zo alomtegenwoordig zijn in zogenaamd chique restaurants die veel geld waard zijn. Maar dat is voer voor een andere post.

Fallen

Een vriendin wou, en ik dan natuurlijk ook maar, Fallen van Lauren Kate al een tijdje lezen, ongeveer sinds de eerste keer dat ze de boeken had zien staan. In het begin zeiden de boeken mij niet zoveel, via de achterflap, maar ik kwam ze dan overal tegen en bedacht dat ik ze misschien toch maar eens moest lezen. Zo geschiedde.

On the road

Dat heb je met boeken waarvan recent een film is uitgekomen: je wilt het boek lezen. En liefst zo snel mogelijk, zodat je weer helemaal mee bent met de hype en de film kan zien voor iedereen hem weer vergeten is. Ik had het onlangs met On the road, de film naar het boek van Jack Kerouac. Vol goeie moed begon ik er een tweetal weken geleden in, en nog steeds ben ik niet verder geraakt dan 85 bladzijden. Beschamend, ik weet het, maar in mijn verdediging: het leest écht niet vlot. De reden daarvan is dat Kerouac niet echt een verhaal geschreven heeft, maar een neerslag van zijn reis. Gewoon, letterlijk, hoe hij het zich herinnert. In de film zie je dat overigens goed, hoe hij bladen papier aan elkaar plakte zodat hij aan een stuk door kon blijven typen - in die tijd nog op een typemachine. Ik heb het dus in elk geval geprobeerd!

Fifty Shades of Grey

Eerst en vooral een waarschuwing: lees dit boek niet als je geen lief, friend with benefits of dergelijke in de buurt hebt. Maar dat even terzijde. 

The Hunger Games

Onder het mom van "ik moet toch weten wat mijn toekomstige leerlingen bezighoudt" besloot ik dat het deze zomer dringend tijd was om (eindelijk) The Hunger Games te lezen. Ik heb de drie delen er op vier dagen en een avond doorgejaagd. Zoals Stephenie Meyer zegt op de cover: vrijwel onmogelijk om de boeken weg te leggen. Ik begon ze stiekem te lezen met een vooroordeel, want science-fiction en ik gaan doorgaans niet goed samen. Net zomin als oorlog en ik. Maar op de een of andere manier vond ik dat bij deze boeken helemaal niet erg.